Wat is kinkhoest?
Kinkhoest is een besmettelijke infectieziekte van de luchtwegen, veroorzaakt door de bacterie Bordetella pertussis. Deze bacterie maakt gifstoffen aan die de luchtwegen irriteren, waardoor je kindje hevige hoestbuien krijgt. Die buien kunnen lang aanhouden, soms wel twee tot vier maanden. Niet voor niets wordt kinkhoest ook wel de ‘100-dagenhoest’ genoemd. Je kunt de ziekte meerdere keren in je leven krijgen.
Kinkhoest bij baby’s: waarom is het zo gevaarlijk?
Bij jonge baby’s kan kinkhoest een stuk ernstiger verlopen dan bij oudere kinderen of volwassenen. Je kleine spruit kan zo uitgeput raken van het hoesten dat hij of zij ademstops krijgt. Dit kan leiden tot een zuurstoftekort, wat in ernstige gevallen hersenschade tot gevolg heeft. Sommige baby’s krijgen ook een longontsteking.
Meer dan de helft van de baby’s die kinkhoest krijgt, moet worden opgenomen in het ziekenhuis. Dit zijn vaak baby’tjes jonger dan drie maanden, zij zijn op die leeftijd nog niet volledig beschermd door vaccinaties.
Hoe verspreidt kinkhoest zich?
De ziekte verspreidt zich via kleine druppeltjes in de lucht, door hoesten, niezen of gewoon praten. Zeven tot tien dagen na de besmetting beginnen de eerste klachten. Kinkhoest is erg besmettelijk: als iemand in het gezin de ziekte heeft, loopt maar liefst 90 procent van de niet-beschermde gezinsleden risico.
Volwassenen kunnen kinkhoest hebben zonder typische hoestbuien, het lijkt dan op een hardnekkige verkoudheid. Daardoor weten mensen soms niet dat zij de ziekte dragen en kunnen zij je baby onbewust besmetten.
Kinkhoest symptomen: zo herken je het
Kinkhoest verloopt in twee fasen. In de eerste twee weken lijkt het op een gewone verkoudheid. Daarna volgen de kenmerkende hoestbuien.
Fase 1: lijkt op verkoudheid (eerste 1–2 weken)
- Neusverkouden
- Prikkelhoest
- Niezen
- Lichte koorts
Fase 2: hevige hoestbuien
- Hevige hoestbuien, vooral ‘s nachts
- Piepende of gierende ademhaling bij het inademen
- Benauwd worden of blauw aanlopen tijdens een hoestbui
- Overgeven na het hoesten
- Opgeven van taai slijm
- Extreme vermoeidheid
Bij jonge baby’s kunnen de klachten er anders uitzien. Ze hoesten niet altijd op de klassieke manier, maar kunnen moeite hebben met ademhalen of blauw aanlopen. Ook voedingsproblemen of slechte groei kunnen een signaal zijn. Twijfel je? Bel dan gewoon je huisarts.
Wanneer bel je de huisarts?
Vertrouw altijd je eigen gevoel als ouder. Bel in elk geval als:
- Je baby hevige hoestbuien heeft en je vermoedt dat het kinkhoest is
- Je kindje te weinig drinkt of niet goed groeit
- Je baby braakt bij het hoesten
- Je baby benauwd is of heel snel ademt
- Je baby suf of grauwig wordt
- Je meer dan 34 weken zwanger bent en iemand in jullie gezin kinkhoest heeft
- Je baby mogelijk in contact is geweest met iemand die kinkhoest heeft
In dat laatste geval kan het zijn dat je kindje vervroegd ingeënt wordt. Wacht in deze situaties niet af, liever één keer te vaak gebeld dan één keer te weinig.
Kinkhoest behandeling
Kinkhoest duurt van nature twee tot vier maanden en gaat in principe vanzelf over. Helaas helpt behandeling met antibiotica weinig als de ziekte eenmaal op gang is. Er zijn wel situaties waarin antibiotica wordt voorgeschreven:
- Als iemand in het gezin de ziekte heeft én er is een baby jonger dan 1 jaar in huis
- Als iemand in het gezin meer dan 34 weken zwanger is
- Als je baby in het ziekenhuis wordt opgenomen
In die gevallen krijgt het hele gezin antibiotica, om te voorkomen dat de baby of de zwangere ziek wordt. Om de klachten te verlichten kun je je kindje hoestdrank en neusdruppels geven — vraag je huisarts welke middelen geschikt zijn voor de leeftijd van jouw baby.
Is kinkhoest besmettelijk? En mag je kind naar de opvang?
Ja, kinkhoest is erg besmettelijk. Iemand met kinkhoest kan anderen besmetten vanaf het begin van de eerste klachten tot vier weken na het begin van de hevige hoestbuien.
Als je kindje kinkhoest heeft maar zich goed voelt, mag het gewoon naar de opvang of gastouder. Je baby is namelijk al besmettelijk vóórdat duidelijk wordt dat hij of zij kinkhoest heeft, andere kinderen zijn dus waarschijnlijk al blootgesteld. Wel zo lief: breng de leidsters of gastouder op de hoogte, zodat zij andere ouders kunnen informeren.
Kinkhoest gevolgen: hoe vaak komt het voor?
Kinkhoest is minder zeldzaam dan je misschien denkt. Gemiddeld worden er elk jaar zo’n 170 baby’s ziek en worden er 120 baby’tjes opgenomen in het ziekenhuis. Sinds 1996 is het aantal besmettingen in Nederland bovendien toegenomen, zowel bij kinderen als volwassenen.
Kinkhoest vaccinatie: zo bescherm je je kindje
Het goede nieuws: kinkhoest is goed te voorkomen door vaccinatie. In Nederland worden baby’s ingeënt via het Rijksvaccinatieprogramma. De vaccinatie zit in de DKTP-prik en wordt gegeven op:
- 8 weken oud
- 3 maanden oud
- 4 maanden oud
- 12 maanden oud
- 5 jaar oud (voor langdurige bescherming)
Na drie prikken is je kindje al goed beschermd. Heeft je kind alle vaccinaties gehad maar toch kinkhoest gekregen? Dan verloopt de ziekte in de meeste gevallen milder.
Kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap
Als je zwanger bent, kun je je al laten vaccineren tegen kinkhoest. De antistoffen die jij opbouwt, gaan via de navelstreng naar je kindje. Zo is je baby de eerste maanden na de geboorte, nog voordat hij of zij zelf gevaccineerd kan worden, al beschermd.
Het advies is om de vaccinatie te halen tussen 22 en 36 weken zwangerschap. Je kunt er terecht bij je huisarts of de GGD, en de prik is gratis. Bij iedere nieuwe zwangerschap moet je de vaccinatie opnieuw halen. Ben je al meer dan 34 weken zwanger en heb je contact gehad met iemand met kinkhoest? Neem dan zo snel mogelijk contact op met je huisarts of verloskundige.
Meer weten over het voedingsschema voor je baby van 0 tot 3 maanden? Of ben je benieuwd wat een regeldag en groeispurt precies inhouden? We vertellen je er graag meer over.